Drojowski Wacław (1886–1920), działacz niepodległościowy, major W. P. Ur. 24 IX w Zgierzu. Syn Franciszka i Rozalii z Kozłowskich. Kształcił się w Petersburgu w gimnazjum Towarzystwa Przyjaciół Ludzkości, w którym w r. 1904 uzyskał maturę. Wstąpiwszy następnie na wydział prawny Uniwersytetu w Moskwie, studia prawnicze przebył z przerwami, spowodowanymi dwukrotną służbą w wojsku rosyjskim: w r. 1909 ukończył szkołę wojskową »aleksiejewską« w Moskwie, a w l. 1911/12 odbył »jednoroczną« służbę w pułku gwardii, gdzie uzyskał rangę chorążego. Po otrzymaniu w r. 1914 dyplomu uniwersyteckiego zamierzał poświęcić się adwokaturze. Jako student Uniwersytetu Moskiewskiego był działaczem społecznym i politycznym wśród młodzieży polskiej w organizacji młodzieży »postępowo-niepodległościowej« tzw. Filarecji. Praca ta naraziła go na liczne szykany i represje ze strony caratu. Wybuch wielkiej wojny zastał go w Rawie Mazowieckiej, gdzie zamierzał osiąść na stałe jako adwokat. Powołany jeszcze w lipcu 1914 r. do wojska rosyjskiego, nie stawił się na mobilizację, a pokonawszy liczne trudności, przedarł się z Rawy poprzez linie frontu rosyjsko-niemieckiego do I brygady legionów polskich. Przydzielony w styczniu 1915 r. zrazu jako podoficer do V batalionu I brygady, potem do 5 p. p., przeszedł do nowotworzącego się 6 p. p., w którym 1 VII 1916 został chorążym. W czasie kampanii wołyńskiej legionów był 11 XI 1915 ranny w bitwie pod Wielką Niedźwiedzią, a wyjątkowym męstwem odznaczył się w bojach na Polskiej Górze, zyskując pochwałę w rozkazie pułkowym. W czasie »kryzysu przysięgowego« w legionach w lipcu 1917 r. był jednym z czynniejszych propagatorów akcji przeciw przysiędze w 6 p. p., najbliższym współpracownikiem dowódcy pułku »Norwida«-Neugebauera. Wreszcie aresztowany, został internowany wraz z innymi oficerami poddanymi rosyjskimi w obozie jeńców w Beniaminowie. Po zwolnieniu w kwietniu 1918 r. wstąpił do P. O. W., a jednocześnie pracował w Komisji Wojskowej Departamentu Naukowego, surogacie Ministerstwa Wojny, jako naczelnik Wydziału. Wyróżnił się tu szczególnie w dziedzinie propagowania oświaty i czytelnictwa w polskiej sile zbrojnej. Był twórcą »Księgarni Wojskowej« oraz organizatorem »księgarń polowych«. Po rozbrojeniu Niemców, w którym wziął czynny udział, mianowany podporucznikiem, został przydzielony do Oddziału VII naukowego Sztabu Generalnego, potem do sekcji naukowej Ministerstwa Spraw Wojskowych, przeorganizowanej następnie na Instytut Naukowo-wydawniczy. W instytucie awansował na porucznika; jako naczelnik wydziału był jednym z najbliższych współpracowników swego szefa kpt. Tokarza, który cenił go bardzo wysoko. Nadal zajmował się tu sprawami oświatowymi w wojsku, w zakresie znacznie większym, głównie zwalczając usilnie analfabetyzm wśród żołnierzy. Z czasem został zastępcą szefa Instytutu Naukowo-wydawniczego. Jednocześnie był sekretarzem założonego przez prof. Tokarza pisma dla żołnierzy »Wiarus«, w którym publikował wiele artykułów. W lipcu 1920 r. zgłosił się do służby frontowej. Awansowany na majora, czynny bardzo w organizowaniu rezerw, został mianowany dowódcą nowoutworzonego 207 p. p. kresowego im. króla Stefana Batorego, z którym wyruszył na front w momencie bardzo krytycznym, w pierwszej połowie sierpnia. Broniąc przeprawy przez Bug, poległ śmiercią walecznych 14 VIII 1920 pod Dubienką. Pochowany został zrazu w Dubience, następnie 11 X t. r. na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie. Po śmierci odznaczony krzyżem kawalerskim, virtuti militari, krzyżem walecznych, oraz krzyżem niepodległości.
Mat. biogr. w archiwum leg. pol. w Archiwum Wojskowym oraz w aktach kapituły virtuti militari, krzyża niepodległości; Enc. Wojsk. II 347; nekrologi w prasie współczesnej m.in. wspomnienia gen. M. Norwida-Neugebauera w tygodniku »Wiarus« nr 46 z 14 IX 1920, tu portret; prof. W. Tokarza tamże nr 57 z 23 X 1920; ponadto wsp. M. Dąbrowskiego w »Żołnierzu Polskim« nr 157 z IX 1920.
Stefan Pomarański